De Regent van Toutenburgh Waart Nog Rond – Hoe een Oude Kasteelgeest Ons Wooncomplex Vergiftigde

Van historisch regentschap naar hedendaagse bewonerscommissie: waarom de nog steeds bestaande cultuur vanaf 2012 eindelijk plaats moet maken voor saamhorigheid en echt woongeluk.
Beste medebewoners en lezers van de Toutenburgh Perikelen,
Wie had ooit gedacht dat een naam als Toutenburgh niet alleen een eerbetoon zou zijn aan een vergeten kasteel, maar ook een onbedoelde waarschuwing? Het historische Kasteel Toutenburg in Vollenhove stond symbool voor de macht van één man – regent Georg Schenck – die namens hogere heren over een hele regio heerste. 
Vandaag de dag, in ons eigen seniorencomplex in Emmeloord, herhaalt zich een spookachtig patroon: een kleine kring die beslist, een grote groep die zwijgt, en een gevoel van vervreemding dat niemand verdient.
Sinds 2012 heeft de Bewonerscommissie (BC) te vaak de trekken vertoond van die oude regentenmentaliteit: autoritaire zorgzaamheid, gesloten deuren en een focus op behoud van eigen positie in plaats van op verbinding. De centrale figuur in dat verhaal zit nu zelfs aan het roer van een landelijk huurdersplatform, alwaar dezelfde bestuurspatronen zichtbaar zijn. Tijd om dit open en eerlijk op tafel te leggen – niet om te beschuldigen, maar om te helen. Want we verdienen beter: een complex waarin saamhorigheid, woongeluk en leefbaarheid geen loze woorden zijn, maar de nieuwe realiteit.
Lees verder hoe de geest van Schenck figuurlijk nog rondwaart… en vooral: hoe we hem eindelijk kunnen begraven.

Hoe de Regentenmentaliteit Doorgalmt in het Moderne Toutenburgh 

Als we door de geschiedenis bladeren, ontdekken we dat namen en plaatsen vaak echo's uit het verleden dragen. Ons wooncomplex Toutenburgh in Emmeloord, verhuurd door Woonzorg Nederland, deelt zijn naam met een imposant kasteel uit de 16e eeuw in Vollenhove. Dat historische Kasteel Toutenburg was geen toevallige ruïne; het was het symbool van macht en regentschap. Gebouwd tussen 1524 en 1552 door Georg Schenck van Toutenburg, een edelman uit Thüringen, diende het als woonkasteel voor een man die door de bisschop van Utrecht was aangesteld als schout van Vollenhove en later als stadhouder over Friesland, Groningen, Drenthe en Overijssel. 
Schenck, in dienst van keizer Karel V, belichaamde de klassieke regentenmentaliteit: een elitaire, paternalistische houding waarbij macht werd uitgeoefend vanuit een gesloten kring, vaak met een afstandelijke blik op het 'gewone volk'. Het kasteel, het grootste woonkasteel ooit op Overijsselse bodem, stond symbool voor een tijd waarin regenten hun positie behielden door vriendejespolitiek, bevoordeling en een focus op eigenbelang, in plaats van echte democratische verantwoording.
Vandaag de dag, in ons seniorenwooncomplex Toutenburgh, lijkt de geest van dat regentenkasteel figuurlijk nog rond te waren. Niet in stenen muren of grachten, maar in de dynamiek van ons eigen bestuur, met name binnen de Bewonerscommissie (BC). 
Als we de annalen van onze eigen 'Toutenburgh Perikelen' erop naslaan – die kroniek van frustraties, conflicten en roep om verandering – zien we parallellen die niet te negeren zijn. De BC, bedoeld als democratisch orgaan om de stem van bewoners te vertegenwoordigen, heeft in de loop der jaren kenmerken vertoond die doen denken aan die oude regentenklasse: een gesloten netwerk, autoritaire beslissingen en een neiging om macht voort te zetten in plaats van te delen.
Laten we eerlijk en open zijn over wat er gebeurd is, gebaseerd op de verhalen die velen van ons hebben gedeeld. Sinds 2012, toen de BC een meer formele structuur kreeg, ontstonden er signalen van een toxische cultuur. Bewoners meldden een sfeer waarin kritiek niet welkom was, beslissingen top-down werden genomen zonder brede inspraak, en een kleine kern van leden zich gedroeg als 'regenten' – afstandelijk, met een focus op het behouden van posities in plaats van het bevorderen van saamhorigheid. 
Incidenten zoals geschillen over bevoegdheden, onrechtmatige opbrengsten en communicatie met Woonzorg Nederland als verhuurder, wezen op een patroon: Kliekjesgedrag in de vorm van voorkeuren voor 'bevriende' bewoners, een gebrek aan transparantie in vergaderingen, en een betuttelende toon die suggereerde dat 'zij wel wisten wat goed was voor ons'. 
Dit leidde tot verdeeldheid, eenzaamheid onder bewoners en een gevoel van machteloosheid – precies het tegenovergestelde van wat een BC zou moeten nastreven in een seniorencomplex gericht op welzijn en leefbaarheid.
De centrale figuur in deze jarenlange dynamiek, die vaak als spil in de conflicten werd gezien, is nu zelfs opgeklommen tot voorzitter van een landelijk huurdersplatform. Dit is een opmerkelijke wending: iemand die lokaal symbool stond voor een regent-achtige aanpak, krijgt nu een nationale rol in het behartigen van huurdersbelangen. 
Het roept vragen op over hoe lessen uit lokale misstappen worden meegenomen naar een breder niveau. Was dit een beloning voor vasthoudendheid, of een kans voor reflectie? 
In figuurlijke zin waart de geest van Schenck hier rond: net als de oude regent, die zijn macht ontleende aan hogere autoriteiten (de bisschop en keizer), lijkt deze transitie een voortzetting van een mentaliteit waarin persoonlijke posities prevaleren boven collectief woongeluk.
Toch is dit geen verhaal van alleen maar somberheid. De Toutenburgh Perikelen-blog dient als archief van deze toxische cultuur, maar ook als oproep tot verandering. Bewoners hebben het altijd zo genoemd: een cultuur die plaats moet maken voor saamhorigheid, woongeluk, welzijn en leefbaarheid. We verdienen een nieuwe, gezonde wooncultuur waar iedereen zich gehoord voelt.

Toutenburgh in den beginne, toen nog bekend als 'bejaardenflat'.
(Bron: 'In het spoor van de pioniers')

Opbouwende lessen voor de toekomst
Om die omslag te maken, hier enkele verhelderende lessen, niet alleen voor onze BC, maar ook voor Woonzorg Nederland als verhuurder – die immers een rol speelt in het faciliteren van gezonde bewonersparticipatie, passend bij hun Beleidskader Ontmoeten 2025 dat juist ontmoetingen en samenredzaamheid benadrukt:

1. Transparantie als basis:
   Maak alle BC-vergaderingen openbaar en toegankelijk, met duidelijke verslagen. Vermijd gesloten kringen; roteer posities om frisse perspectieven toe te laten. Voor Woonzorg: Ondersteun dit met trainingen in democratisch bestuur, om regentenmentaliteit te doorbreken.
2. Inclusie boven voogdijmentaliteit:
   Luister actief naar alle bewoners, niet alleen naar een inner circle. Organiseer anonieme feedbackrondes om eenzaamheid en frustratie tegen te gaan. Woonzorg kan hierin bemiddelen via bewonersconsulenten, en het Beleidskader Ontmoeten toepassen door ruimtes te creëren voor échte dialoog.
3. Reflectie op machtsdynamiek:
   Voor de centrale persoon nu op nationaal niveau: Neem lessen mee uit Toutenburgh. Erken dat regent-achtig gedrag contraproductief is; focus op bekrachtiging en participatie van huurders. Woonzorg: Monitor huurdersplatforms op inclusiviteit, en integreer lokale ervaringen in landelijk beleid.
4. Bouw aan saamhorigheid:
   Organiseer activiteiten die verbinden, niet verdelen. Denk aan het historische kasteel: laat het een inspiratie zijn voor een 'nieuwe burcht' van gemeenschap, niet van hiërarchie. 
   
   
5. Integriteit boven alles
   Goed bestuur van een bewonerscommissie én van een landelijk huurdersplatform staat of valt met integriteit. Dat betekent: geen vriendjespolitiek, geen verborgen agenda’s, geen misbruik van positie voor persoonlijk gewin of status. Integendeel: openheid, verantwoording afleggen, belangenverstrengeling vermijden en altijd de belangen van álle huurders vooropstellen. Wanneer die basis ontbreekt, erodeert het vertrouwen – lokaal én landelijk – en blijft de oude regentenmentaliteit gewoon in een nieuw jasje rondspoken. Integriteit is geen optioneel extraatje; het is de fundering waarop echte vertegenwoordiging rust.
   
   Woonzorg Nederland: Geef samen met huurders écht kleur aan het wonen in Toutenburgh – door vol in te zetten op Zorgzame Buurten en het Beleidskader Ontmoeten, zodat toxische dynamieken plaatsmaken voor levendige, verbonden gemeenschappen vol woongeluk, saamhorigheid en langer zelfstandig wonen.

Laten we de geest van het oude regentenkasteel voorgoed begraven. 
Als jij je herkent in dit verhaal – als je moe bent van gesloten deuren, autoritaire zorgzaamheid en verdeeldheid – zoek dan de gelijkgestemden in Toutenburgh op. Praat met elkaar in de gang, bij de koffie of via een simpel berichtje. Samen kunnen we de eerste stappen zetten naar een echte transformatie: een wooncomplex waar saamhorigheid heerst, waar ontmoetingen vanzelfsprekend zijn en waar woongeluk geen droom is, maar de nieuwe realiteit voor ons allemaal.
De verandering begint niet bij wij versus zij, maar bij ons allen, hier en nu. Wie doet mee?

Lees aansluitend ook: 

Reacties zijn welkom – deel je ervaringen in de comments of via tomarisal@gmail.com 



Disclaimer: Ten slotte wil ik benadrukken dat geen enkele uiting of actie van mijn kant ooit gericht is op personen persoonlijk, en dus zeker niet bedoeld om mensen te beschadigen, buitenspel te zetten of iets dergelijks. Daarnaast geef ik aan dat, mocht ik zaken onjuist benoemen of weergeven, ik altijd opensta voor aanvullingen en/of correcties.